Νέες αντιρρήσεις κατά κυρωμένου δασικού χάρτη δεν μπορούν να υποβληθούν το 2026. Η τελευταία γενική προθεσμία έληξε στις 31 Ιουλίου 2022 και από τότε δεν έχει ανοίξει νέα. Όσες αντιρρήσεις κατατέθηκαν μέχρι τότε εξετάζονται ακόμη από τις Επιτροπές Εξέτασης Αντιρρήσεων (ΕΠΕΑ): τον Σεπτέμβριο του 2026 είχαν κριθεί περίπου 227.000 από τις 466.000.

Αν δεν υποβάλατε αντίρρηση, έχετε ακόμη δύο δρόμους. Την αίτηση διόρθωσης προδήλου σφάλματος, που γίνεται και μετά την κύρωση και δεν έχει τέλος. Και, για χωράφια που δασώθηκαν (κωδικός ΑΔ), τη διαδικασία του άρθρου 67 του ν. 998/1979.

Η ομάδα μας δούλεψε στη σύνταξη των δασικών χαρτών το 2016 και το 2019, σε περισσότερα από 300.000 στρέμματα. Ξέρουμε πώς σχεδιάστηκαν τα πολύγωνα και σε ποια σημεία γίνονται συνήθως τα λάθη.

Σε ποια περίπτωση είστε;

Υποβάλατε αντίρρηση και εκκρεμεί: Ετοιμάζετε τον φάκελο για την εκδίκαση στην ΕΠΕΑ. Το τέλος έχει ήδη πληρωθεί.
Η ΕΠΕΑ απέρριψε την αντίρρησή σας: Προχωράτε σε αίτηση ακυρώσεως στο Συμβούλιο της Επικρατείας, μέσα σε 60 ημέρες από τη δημοσίευση της κύρωσης στο ΦΕΚ.
Δεν υποβάλατε και το λάθος είναι προφανές: Καταθέτετε αίτηση διόρθωσης προδήλου σφάλματος στη Διεύθυνση Δασών, χωρίς την καταβολή τέλους.
Δεν υποβάλατε, η έκταση είναι ΑΔ και θέλετε να την καλλιεργήσετε: Ακολουθείτε τη διαδικασία του άρθρου 67 του ν. 998/1979. Η καλλιέργεια επιτρέπεται υπό όρους και ο χαρακτηρισμός στον χάρτη μένει ίδιος.
Το ακίνητο είναι μέσα σε οικισμό που δεν αναρτήθηκε: Περιμένετε τη μελλοντική ανάρτηση. Τότε θα ανοίξει νέα προθεσμία για τη δική σας περιοχή.

Αν δεν ξέρετε ακόμη πώς χαρακτηρίζεται το ακίνητό σας, ξεκινήστε από τον οδηγό μας για το πώς ελέγχετε αν το ακίνητό σας είναι στους κυρωμένους δασικούς χάρτες.

Τι είναι η αντίρρηση και ποιος μπορούσε να την υποβάλει

Αντίρρηση είναι η τυπική αμφισβήτηση του χαρακτηρισμού μιας έκτασης στον αναρτημένο δασικό χάρτη. Ο ιδιοκτήτης ισχυρίζεται ότι ένα τμήμα που ο χάρτης δείχνει ως δάσος ή δασική έκταση έχει στην πραγματικότητα άλλο χαρακτήρα. Μπορεί να γίνει και το αντίστροφο: κάποιος να υποστηρίξει ότι μια δασική έκταση παραλείφθηκε από τον χάρτη.

Το πλαίσιο βρίσκεται στα άρθρα 15 έως 19 του ν. 3889/2010, όπως αντικαταστάθηκαν με το άρθρο 153 του ν. 4389/2016 και τροποποιήθηκαν αρκετές φορές από τότε.

Αντίρρηση για έκταση που εμφανίζεται ως δασική μπορούσαν να υποβάλουν:

φυσικά και νομικά πρόσωπα με εμπράγματο ή ενοχικό δικαίωμα στην έκταση (ιδιοκτησία, επικαρπία, δουλεία, μίσθωση, προσύμφωνο)
το Ελληνικό Δημόσιο και οι ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού

Για δασική έκταση που παραλείφθηκε, αντίρρηση μπορούσε να υποβάλει οποιοσδήποτε, και ιδίως το Δημόσιο, οι δήμοι και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Ένα σημείο που μπερδεύει πολλούς ιδιοκτήτες: η ΕΠΕΑ κρίνει μόνο τον χαρακτήρα της έκτασης, δηλαδή αν είναι δάσος, δασική, χορτολιβαδική ή αγροτική. Την ιδιοκτησία δεν την εξετάζει (άρθρο 18 παρ. 4). Μια αντίρρηση που στηρίζεται μόνο σε συμβόλαια, χωρίς στοιχεία για τη μορφή της γης, δύσκολα θα πετύχει. Για την κυριότητα αρμόδια είναι το Συμβούλιο Ιδιοκτησίας Δασών και τα δικαστήρια. Περισσότερα στο άρθρο μας για την κατοχύρωση κυριότητας σε δασωμένους αγρούς.

Προθεσμίες: γιατί σήμερα δεν υποβάλλονται νέες αντιρρήσεις

Ο γενικός κανόνας είναι 105 ημέρες από την ημερομηνία ανάρτησης που ορίζει η απόφαση της Διεύθυνσης Δασών, ή 125 ημέρες για όσους μένουν στο εξωτερικό. Η προθεσμία είναι αποκλειστική: αν χαθεί, η αντίρρηση απορρίπτεται ως εκπρόθεσμη.

Για τους χάρτες που αναρτήθηκαν το 2021 δόθηκαν διαδοχικές παρατάσεις. Η τελευταία, με το άρθρο 41 του ν. 4958/2022, έληξε στις 31 Ιουλίου 2022 (στην πράξη 1 Αυγούστου, επειδή η 31η ήταν Κυριακή).

Από τότε:

Το ΥΠΕΝ έχει δηλώσει ότι δεν προβλέπεται υποβολή νέων αντιρρήσεων κατά κυρωμένων χαρτών.
Ο πίνακας νέων αναρτήσεων στο ktimanet.gr ήταν κενός όταν τον ελέγξαμε στις 14 Οκτωβρίου 2026.
Κανένας από τους νόμους του 2025 και του 2026 που ελέγξαμε (ν. 5215/2025, 5256/2025, 5299/2026, 5317/2026) δεν ανοίγει νέα προθεσμία.

Νέα προθεσμία μπορεί να ανοίξει μόνο σε δύο περιπτώσεις:

Αναμόρφωση και νέα ανάρτηση τμήματος του χάρτη (άρθρο 48 παρ. 10 ν. 4685/2020). Αφορά μόνο τα τμήματα που αναρτώνται ξανά.
Περιοχές μέσα σε οικισμούς που έμειναν εκτός ανάρτησης, τα λεγόμενα «μαύρα περιγράμματα». Έχει ανακοινωθεί ότι θα συνταχθούν, χωρίς ημερομηνία μέχρι σήμερα.

Αν υποβάλατε αντίρρηση παλιότερα και δεν έχει εκδικαστεί, ισχύει κανονικά. Δεν χρειάζεται να την υποβάλετε ξανά.

Πόσο κοστίζει μια αντίρρηση

Το τέλος υπέρ του Δημοσίου

Το τέλος είναι κλιμακωτό και ορίζεται ανά αντίρρηση, ανάλογα με την έκταση που αμφισβητείτε. Ισχύει η ΚΥΑ 151585/323/2017, όπως μειώθηκε στο μισό με την ΥΠΕΝ/ΔΔΕΥ/74394/2692/2021 (ΦΕΚ Β΄ 3589/2021).

Έως 100 τ.μ. (μόνο για περιπτώσεις του άρθρου 2β ν. 2308/1995): 5 €
Έως 1 στρέμμα: 20 €
1 έως 5 στρέμματα: 45 €
5 έως 10 στρέμματα: 90 €
10 έως 20 στρέμματα: 175 €
20 έως 100 στρέμματα: 350 €
100 έως 300 στρέμματα: 700 €
Πάνω από 300 στρέμματα: 1.650 €

Πολλές σελίδες στο διαδίκτυο δείχνουν ακόμη τον παλιό πίνακα (10 έως 3.300 €). Αυτός καταργήθηκε το 2021.

Τέλος δεν πληρώνουν, μεταξύ άλλων, οι ΟΤΑ και το Δημόσιο, καθώς και αντιρρήσεις που αφορούν περιγράμματα οικισμών που δεν αποτυπώθηκαν, κληροτεμάχια και αναδασμούς, ή εκτάσεις με οριστική πράξη χαρακτηρισμού.

Αν η αντίρρηση γίνει δεκτή, το τέλος δεν επιστρέφεται. Δεν βρήκαμε διάταξη που να το προβλέπει. Επιστροφή προβλέπεται μόνο αν ανακαλέσατε την αντίρρηση μέσα στην προθεσμία, αν η ΕΠΕΑ έκρινε ότι επρόκειτο για πρόδηλο σφάλμα που είχε απορριφθεί, ή αν η έκταση διορθώθηκε αυτόματα ως πρόδηλο σφάλμα (άρθρο 39 ν. 4801/2021).

Η αμοιβή των επαγγελματιών

Η ΕΠΕΑ κρίνει τη μορφή της γης στις αεροφωτογραφίες, και αυτό το τεκμηριώνει ένας δασολόγος ή μηχανικός με έκθεση φωτοερμηνείας. Η συμμετοχή ειδικού είναι προαιρετική (το ΥΠΕΝ το λέει ρητά), αλλά χωρίς αυτήν η τεκμηρίωση συνήθως λείπει.

Το κόστος εξαρτάται από:

την έκταση και τον αριθμό των πολυγώνων
τον κωδικό του χάρτη (μια υπόθεση ΔΑ θέλει πολύ περισσότερη τεκμηρίωση από μια ΑΔ)
το αν υπάρχει ήδη τοπογραφικό σε ΕΓΣΑ87
πόσες χρονιές αεροφωτογραφιών πρέπει να αναλυθούν στερεοσκοπικά
το αν χρειάζεται παράσταση στην ΕΠΕΑ

Πώς εκδικάζεται μια αντίρρηση στην ΕΠΕΑ

Κάθε ΕΠΕΑ έχει 3 μέλη:

πρόεδρο δικηγόρο, τουλάχιστον παρ’ εφέταις, που προτείνει ο δικηγορικός σύλλογος
δασολόγο του Δημοσίου
μηχανικό με τουλάχιστον 5 χρόνια εμπειρία και δικαίωμα υπογραφής τοπογραφικών

Κάθε επιτροπή συνεδριάζει 4 φορές τον μήνα (όχι τον Αύγουστο) και εξετάζει 25 υποθέσεις ανά συνεδρίαση (άρθρο 49 ν. 4685/2020). Με 25 υποθέσεις σε μία συνεδρίαση, κάθε υπόθεση παίρνει λίγα λεπτά. Γι’ αυτό ο γραπτός φάκελος μετράει περισσότερο από όσα θα πείτε προφορικά.

Η διαδικασία:

Η γραμματεία στέλνει πρόσκληση τουλάχιστον 10 ημέρες πριν τη συνεδρίαση.
Μπορείτε να παραστείτε εσείς ή ο τεχνικός σας σύμβουλος, που καλείται να εκθέσει τις απόψεις του. Από τον Φεβρουάριο του 2026 επιτρέπονται και συνεδριάσεις με τηλεδιάσκεψη (ΥΠΕΝ/ΔΔΕΥ/144390/5970/2026).
Η ΕΠΕΑ αποφασίζει. Ο νόμος δίνει 4 μήνες με δυνατότητα παράτασης 2 μηνών. Στην πράξη πολλές υποθέσεις περιμένουν χρόνια.
Η Διεύθυνση Δασών διορθώνει τον χάρτη μέσα σε 2 μήνες από την απόφαση, και η διόρθωση κυρώνεται με ΦΕΚ.

Οι περισσότερες εκκρεμότητες, σύμφωνα με τα στοιχεία του Σεπτεμβρίου 2026, είναι στην Ανατολική Αττική, την Κρήτη, τη Λακωνία, τη Βοιωτία και τη Ζάκυνθο. Το ΥΠΕΝ έχει θέσει στόχο να ολοκληρωθούν οι χάρτες ως το τέλος του 2027.

Στην Εύβοια, ο χάρτης κυρώθηκε μερικώς στις 24.11.2022 (ΦΕΚ Δ΄ 873/2022), μόνο για τις εκτάσεις χωρίς αντιρρήσεις. Τα τμήματα με εκκρεμή αντίρρηση έχουν ακόμη προσωρινή ισχύ, μέχρι να εκδικαστούν και να γίνει η ολική κύρωση (άρθρα 17 και 19 ν. 3889/2010).

Λίστα προετοιμασίας πριν την εκδίκαση

Κατεβάστε τον φάκελό σας από την πλατφόρμα του Κτηματολογίου, με κωδικούς Taxisnet. Ελέγξτε ότι το πολύγωνο καλύπτει μόνο το τμήμα που αμφισβητείτε και ότι οι συντεταγμένες είναι σε ΕΓΣΑ87.
Ελέγξτε τι λείπει. Αν η αρχική αντίρρηση είχε μόνο τίτλους, χρειάζεστε έκθεση φωτοερμηνείας. Η ΕΠΕΑ δέχεται συμπληρωματικά στοιχεία.
Γράψτε ένα σύντομο υπόμνημα, 1 με 2 σελίδες: τι ζητάτε, τι δείχνει κάθε αεροφωτογραφία και ποιο έγγραφο το αποδεικνύει.
Ορίστε ποιος θα παραστεί. Αν σας εκπροσωπεί τρίτος, χρειάζεται εξουσιοδότηση.
Παρακολουθήστε την πρόσκληση. Δέκα ημέρες είναι λίγος χρόνος για να ετοιμάσετε έκθεση από την αρχή, οπότε μην περιμένετε να έρθει.

Ποια στοιχεία πείθουν την ΕΠΕΑ

Η επιτροπή απαντά σε ένα ερώτημα: τι μορφή είχε η έκταση στις αεροφωτογραφίες αναφοράς του 1945 (ή του 1960, όπου του 1945 δεν είναι επαρκής) και τι μορφή έχει σήμερα. Ο κωδικός του χάρτη δείχνει από πού ξεκινάτε.

Κωδικός ΑΔ (Δασωμένος αγρός): Αγροτική μορφή στις παλιές αεροφωτογραφίες, δασική σήμερα. Είναι η πιο ευνοϊκή περίπτωση, αν η καλλιέργεια φαίνεται καθαρά το 1945 ή το 1960.
Κωδικός ΔΑ (Εκχέρσωση): Δασική μορφή στις παλιές αεροφωτογραφίες, άλλη μορφή σήμερα. Η ανατροπή είναι δύσκολη, καθώς χρειάζονται διοικητικές πράξεις ή ισχυρή τεκμηρίωση.
Κωδικός ΔΔ: Δασική μορφή τότε και σήμερα. Πολύ δύσκολη περίπτωση.

Για την ανάλυση των κωδικών, δείτε το άρθρο μας τι σημαίνουν οι κωδικοί ΔΑ και ΑΔ για την περιουσία σας.

Στοιχεία που μετράνε:

Καλλιέργεια που φαίνεται στις αεροφωτογραφίες του 1945 ή του 1960: ίχνη άροσης, πεζούλες (αναβαθμίδες), γραμμικές φυτεύσεις, αγροτικά κτίσματα.
Διοικητικές πράξεις πριν από τις 11.6.1975, που έχουν τεκμήριο νομιμότητας (άρθρο 3 παρ. 7 ν. 998/1979): παραχωρητήρια, διανομές και αναδασμοί, αποφάσεις επιτροπών απαλλοτριώσεων, μητρώα αμπελώνων και ελαιώνων.
Οριστική πράξη χαρακτηρισμού της έκτασης ως μη δασικής.
Τίτλοι και παλιές δηλώσεις καλλιέργειας, πάντα ως συμπληρωματικά στοιχεία.
Πολύ παλιά ελαιόδεντρα ή οπωροφόρα, που αποδεικνύουν καλλιέργεια δεκαετιών.
Έκθεση φωτοερμηνείας από δασολόγο ή μηχανικό, με στερεοσκοπική ανάλυση σε περισσότερες από μία χρονιές.

Η φωτοερμηνεία έχει αποκτήσει και νομολογιακό βάρος. Δείτε τι άλλαξε με την απόφαση 1598/2025 του Αρείου Πάγου.

Γιατί απορρίπτονται οι περισσότερες αντιρρήσεις:

Στηρίζονται μόνο σε συμβόλαια και ιδιοκτησία.
Έχουν γενικόλογους ισχυρισμούς ή μόνο μαρτυρίες συγγενών και γειτόνων.
Η δασική βλάστηση φαίνεται καθαρά στην αεροφωτογραφία του 1945.
Κρίθηκαν απαράδεκτες: χωρίς τέλος, με λάθος συντεταγμένες ή με έγγραφα που στάλθηκαν εκπρόθεσμα.

Στις περισσότερες απορρίψεις η ΕΠΕΑ ακολουθεί την εισήγηση της Διεύθυνσης Δασών. Για να την ανατρέψετε, χρειάζεστε τεχνικά στοιχεία στην ίδια γλώσσα: αεροφωτογραφίες, φωτοερμηνεία και ορθοφωτοχάρτες.

Αν η αντίρρηση απορριφθεί

Προσβάλλετε την πράξη κύρωσης του χάρτη που ενσωματώνει την απόφαση της ΕΠΕΑ, με αίτηση ακυρώσεως στο Συμβούλιο της Επικρατείας (άρθρο 19 παρ. 5 ν. 3889/2010). Η προθεσμία είναι 60 ημέρες, κατά κανόνα από τη δημοσίευση της κύρωσης στο ΦΕΚ.

Με την απόφαση ΣτΕ 1165/2026, η προθεσμία μετρήθηκε από τότε που οι αιτούντες έμαθαν πραγματικά την αλλαγή, επειδή δεν είχαν ενημερωθεί. Κάθε υπόθεση όμως έχει τα δικά της δεδομένα, και ενώπιον του ΣτΕ χρειάζεστε δικηγόρο. Μιλήστε του αμέσως μόλις δείτε την απόφαση.

Αν η αντίρρηση γίνει δεκτή

Η Διεύθυνση Δασών διορθώνει τον χάρτη μέσα σε 2 μήνες και η διόρθωση κυρώνεται.
Το Κτηματολόγιο ενημερώνεται για τη διόρθωση (άρθρο 37 ν. 5256/2025).
Αν θέλετε να πουλήσετε, το συμβόλαιο μπορεί να στηριχθεί στην απόφαση αποδοχής της ΕΠΕΑ, χωρίς να περιμένετε τη νέα κύρωση (άρθρο 93 ν. 5299/2026).

Δεν υποβάλατε αντίρρηση: οι δρόμοι που μένουν

Αίτηση διόρθωσης προδήλου σφάλματος

Αφορά λάθη που εντάσσονται σε κλειστό κατάλογο περιπτώσεων (ΥΑ 153394/919/2017, ΦΕΚ Β΄ 1366). Υποβάλλεται στη Διεύθυνση Δασών και δεν έχει τέλος. Από το 2022 μπορεί να γίνει και σε κυρωμένο χάρτη (άρθρο 22 ν. 4964/2022), και η διόρθωση κυρώνεται από τον Γενικό Γραμματέα Δασών.

Αν η Διεύθυνση Δασών απορρίψει την αίτηση, αυτή διαβιβάζεται στην ΕΠΕΑ ως αντίρρηση. Τότε πρέπει να πληρώσετε το τέλος του πίνακα μέσα σε 30 ημέρες (άρθρο 48 παρ. 4 ν. 4685/2020).

Δασωμένοι αγροί: άρθρο 67 ν. 998/1979

Αφορά εκτάσεις που ήταν χωράφια το 1945 ή το 1960 και δασώθηκαν αργότερα (κωδικός ΑΔ). Το άρθρο αντικαταστάθηκε με το άρθρο 93 του ν. 4915/2022.

Τι προβλέπει:

Ο χαρακτηρισμός στον χάρτη μένει ίδιος.
Το Δημόσιο δεν διεκδικεί την κυριότητα, εκτός αν έχει δικό του τίτλο.
Αν η έκταση είναι δάσος, έως 30 στρέμματα μπορούν να επανέλθουν σε καλλιέργεια με άδεια της αρμόδιας Επιθεώρησης Εφαρμογής Δασικής Πολιτικής. Πάνω από 5 στρέμματα χρειάζεται τεχνικοοικονομική μελέτη.
Αν η έκταση είναι δασική, η βλάστηση μπορεί να απομακρυνθεί με άδεια του Δασάρχη.

Αυτός ο δρόμος ταιριάζει όταν ο στόχος σας είναι να καλλιεργήσετε ξανά το χωράφι.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να υποβάλω αντίρρηση σήμερα; Όχι για κυρωμένο χάρτη. Νέα προθεσμία ανοίγει μόνο για τμήματα που αναρτώνται ξανά ή για περιοχές που δεν έχουν αναρτηθεί ακόμη.

Χρειάζομαι δικηγόρο ή δασολόγο; Για την ΕΠΕΑ δεν είναι υποχρεωτικό. Για το Συμβούλιο της Επικρατείας χρειάζεστε δικηγόρο. Η τεχνική τεκμηρίωση (φωτοερμηνεία, τοπογραφικό) είναι αυτό που κρίνει τις περισσότερες υποθέσεις.

Πόσο θα περιμένω για την εκδίκαση; Ο νόμος μιλά για 4 έως 6 μήνες από τη διαβίβαση στην επιτροπή. Στην πράξη, σε περιοχές με πολλές εκκρεμότητες η αναμονή είναι χρόνια.

Αν δικαιωθώ, παίρνω πίσω το τέλος; Η αποδοχή της αντίρρησης δεν φέρνει επιστροφή. Επιστροφή προβλέπεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, όπως η ανάκληση μέσα στην προθεσμία ή η αυτόματη διόρθωση προδήλου σφάλματος.

Εξετάζει η ΕΠΕΑ σε ποιον ανήκει η έκταση; Η ΕΠΕΑ κρίνει μόνο τον χαρακτήρα της γης. Την ιδιοκτησία την κρίνουν το Συμβούλιο Ιδιοκτησίας Δασών και τα δικαστήρια.

Χρειάζεστε βοήθεια με την αντίρρησή σας;

Η ομάδα δασολόγων της EnsoGreen ετοιμάζει εκθέσεις φωτοερμηνείας, συμπληρώνει φακέλους αντιρρήσεων και παρίσταται στις ΕΠΕΑ. Έχουμε έδρα τη Χαλκίδα και αναλαμβάνουμε υποθέσεις σε όλη την Ελλάδα.

Δείτε την υπηρεσία μας για δασικούς χάρτες και Κτηματολόγιο και για εκθέσεις φωτοερμηνείας.

Καλέστε μας στο 22210 89814 ή 22210 92390, ή στείλτε τον ΚΑΕΚ του ακινήτου σας μέσω της φόρμας επικοινωνίας για έναν πρώτο έλεγχο.